Speech Jerry Afriyie, 30 november 2025 ITA, eindreceptie NLWB & KOZP

Wil je verandering? Neem de verharde weg. Wie had ooit gedacht? Dat je in dit land kan strijden tegen zwarte piet en tegelijkertijd de Nederlandse overheid kan adviseren? Ondanks de inzet om ons met geweld tegen te houden, zijn we hier vandaag om aan te tonen dat je met overheids- en burgergeweld een rechtvaardige strijd niet kan tegenhouden.  

De afgelopen jaren hebben wederom aangetoond dat maatschappelijke verandering van burgers moet komen. Het beste van Nederland zijn niet de premiers en grote bedrijven, de professionals en de koning. Het beste van Nederland zijn de Tula’s, De Anton de Kom’s, de Hannie Schaft’s, de verzetplegers en de vele onbekende mensen die kanttekeningen durven te plaatsen bij het dominante narratief. Zij die het als hun burgerplicht zien om dit land bij te sturen, wanneer het zijn zicht verliest. Zij die hun levens en bestaanszekerheid op het spel zetten: onbetaald en onbedankt.

Schaamteloos
Niemand houdt van kritiek en dat geldt voor ieder land en iedere persoon hier aanwezig vandaag. Ik ben dan ook niet boos op mijn land omdat het niet tegen kritiek kan, maar omdat het beweert dat ik geen recht heb op het geven van kritiek, ondanks alles wat het mij aandoet. 

Nederland is zonder twijfel een mooi land, maar dit land kent ook een geschiedenis van 400 jaar slavernij en kolonialisme. We wonen in een land dat schaamteloos facisme en ondemocratische partijen hun gang laat gaan, dat genocide ondersteunt onder het mom van ‘we staan onvoorwaardelijk naast onze bondgenoten’. Een land dat kinderen en bejaarden het land uitzet, want regels zijn regels. Tijdens de Tweede Wereldoorlog deden de ambtenaren ook maar hun werk. De geschiedenis en de gespannen verhoudingen tussen groepen zouden er veel beter voorstaan als meer mensen hun werk juist niet hadden gedaan. Ik ben dan ook heel blij met de ambtenaren die na 7 oktober 2023, de kou en het isolement trotseren om het beste in ons te weerspiegelen.

Schande en spot
Net als deze ambtenaren wonen er in dit land heel veel mooie mensen. Mensen waar je op kan vertrouwen dat ze een oogje in het zeil houden of op je huisdier passen wanneer je een vakantie kunt gebruiken. Mensen die op straat achter je aanrennen met je portomonee of voor je gaan staan als je als vrouw aangevallen wordt. Mensen die ondanks dat ze heel veel moeite hebben met de aanpassing van zwarte piet, een feest voor alle kinderen niet langer in de weg willen staan.

We hebben in 15 jaar tijd onderscheid kunnen maken tussen wie racist is en wie niet. Als je je vanaf nu als een racistische piet verkleed, ben je een racist! Uitroepteken! Er is geen enkel excuus meer om je medemens te blijven discrimineren. Er is geen kind dat wil dat je in diens naam een groep Nederlanders wegzet als een racistische karikatuur. De tijd van onwetendheid ligt achter ons. De dagen van “maar, ik bedoel het niet zo” liggen ver achter ons. Zoals Zwarte soldaten tijdens de wereldoorlog duidelijk maakten aan Nederland, sta ik hier voor u om hun woorden weer tot leven te wekken: Er zijn tradities die “anderen met de beste wil van de wereld niet onschuldig kunnen opvatten, hoe goed ook bedoeld.“

De tijd van “schande en spot” van Zwarte Nederlanders zonder weerwoord is voorbij. Nederland is van ons allemaal en we hebben evenveel recht op fatsoen, veiligheid en onvoorwaardelijk Nederlanderschap.

Kameraadschap
Ik heb gestreden met de mooiste mensen die dit land te bieden heeft. Mensen die ik niet alleen de toekomst van dit land toevertrouw maar ook in wiens handen de toekomst van mijn kinderen en kleinkinderen veilig is. Mijn medestrijders. Ik heb ze niet alleen samen met mij zien groeien, maar ook hun kinderen zien opgroeien. Ik ben van “wie is dat?” naar ‘oom Jerry’ gepromoveerd. We lachen, we maken ruzie en we houden elkaar vast in moeilijke tijden.

We hebben samen een stortvloed aan geweld doorstaan en met ‘we’ bedoel ik: Zwarte Nederlanders, moslims en joden, queer en transpersonen, mensen met een beperking, sinti & roma, witte en aziatische bondgenoten. Allen zijn in dit land nog altijd aan het vechten voor hun bestaanszekerheid en/of veiligheid. Zij stonden naast mij, naast Mitchell Esajas, naast Astrid Keerveld, naast Naomie Pieter en naast Charissa Pinas. En omdat ze naast ons stonden hebben ze hetzelfde geweld moeten ondergaan als wij.

De afgelopen jaren hebben velen van deze mooie mensen het gevoel van veiligheid verloren. Zo vertrouwen ze me toe dat ze tot de dag van vandaag groepen witte mannen vermijden. Hun ervaringen – met racisten die hen thuis hebben opgezocht, die hun auto’s stopten en ontvlambare vloeistof naar binnen gooiden of groepen die een aanslag pleegde op ons congres – zijn onbeschrijfelijk.

En bij thuiskomst zie ik een land dat ze aanvalt omdat ze queer of trans zijn, omdat ze joods zijn of de ‘cultuur van de dood’ zouden aanhangen. Vraag mij nooit om de mensen die mij niet in de steek lieten in de steek te laten. Onze strijd is voor altijd verbonden en we zijn pas vrij als we allemaal vrij zijn. Ongeacht kleur, afkomst, klasse, gender en geloof.

Nederland heeft gewonnen
Vandaag brengen we niet alleen een ode aan de voorhoede van de strijd om de toekomst van ons land. Dit moment is een gedeeld moment met allen die hoe klein ook, en hoe onzichtbaar ook, een rol vervulden. Ik heb het over de mensen die ons bijvielen op hun werk en binnen hun vriendengroepen. Zij die ons waarschuwden voor aanvallen en welke route te nemen diep in het land en in verhulde dorpen. Ik heb het over mensen zoals de vader van Eva uit ons team, die ons gisteren hielp om de merch hier naartoe te vervoeren, ik heb het over mensen zoals Georgina Verbaan en Erik van Muiswinkel die niet wachtten tot iedereen om was, maar de verantwoordelijkheid namen om geen zwarte piet meer te spelen. Ik heb het ook over mensen zoals Joyce, Bintya, Marieke en anderen die hun huizen openden voor huiskamergesprekken met tegenstanders van verandering. Ik heb het over Annet, die de leegte die ik achterliet bij de opvoeding van onze prachtige kinderen Ra’sean en Sierra vulde met ongekende liefde en kracht. Ik heb het over Danitia die mij negen jaar de liefde schonk tot ze niet meer kon. En ik heb het ook over degene die heeft bijgedragen zonder dat ik het weet. 

Neem het stokje over
Laat dit het begin zijn van ons gezamenlijke gedicht voor de toekomst. Laat dit een fundament zijn voor hoe ver we zijn gekomen en hoe ver we nog kunnen gaan. 

Deze strijd en successen zijn van ons allemaal. Nederland heeft gewonnen en het is aan de samenleving om de winst vast te houden en te verdubbelen. En waar nodig te verbeteren.

Ik ben dan ook vervuld van trots nu ik vandaag, samen met mijn kameraden, het stokje overdraag aan de samenleving. Ik weet dat het spannend is en we het bijna niet kunnen geloven. Net als men 15 jaar geleden zich geen voorstelling kon maken van dit moment. Maar als je in Nederland Zwarte Piet kan veranderen, kan je alles veranderen.

Ik nodig je daarom hierbij uit om samen deze reis te maken, totdat het uiteindelijke doel, dat ook in dit land niets onmogelijk is voor een Zwart kind, is behaald.

__
Foto LISKE Photography